Dlaczego prognoza finansowa się nie domyka?
Bo bilans został w niej zestawiony, a nie wyliczony. W arkuszu zbudowanym prawidłowo bilans jest konsekwencją rachunku wyników i przepływów pieniężnych — jeżeli te trzy sprawozdania nie są powiązane formułami, różnica pojawia się w pierwszym roku prognozy i narasta w kolejnych.
Poniżej cztery miejsca, w których widzę to najczęściej, oraz sprawa z końca 2025 roku, w której wystąpiły trzy z nich równocześnie.
ekologiczny
z premią.
Inwestycja
8 mln zł.
Sprawa: inwestycja na 8 mln zł w posiadane nieruchomości
Pod koniec 2025 roku nastąpił wysyp wniosków o kredyty ekologiczne z premią. Firmy potrzebowały prognoz szybko, bo nabory były terminowe. W jednej z takich spraw zgłosił się do mnie klient planujący inwestycję na poziomie 8 mln zł w nieruchomości, które już posiadał.
Materiał wejściowy zawierał trzy niezależne od siebie rozbieżności, z których każda sama wystarczyłaby, żeby bilans się nie domknął:
- Wynik finansowy nie był przeksięgowany — mimo że wspólnicy podjęli uchwałę o przeznaczeniu go na kapitały. Uchwała była, operacji nie było.
- Kredyty były ujęte nieprawidłowo — bez rozdzielenia części krótko- i długoterminowej i bez zgodności z harmonogramami.
- Amortyzacja nie pokrywała się z tabelą amortyzacyjną — odpis w rachunku wyników był inny niż wynikający z tabeli środków trwałych.
Żadna z tych rzeczy nie jest kwestią założeń. To nie spór o to, czy sprzedaż wzrośnie o 8 czy o 15 procent — to niespójność w warstwie, która powinna być policzalna bez dyskusji. W sprawie z naborem terminowym jest to szczególnie kosztowne, bo runda poprawek zjada tydzień, którego nie ma.
Wynik finansowy z uchwałą o przeznaczeniu na kapitały, ale nieprzeksięgowany, to najczęstsza pojedyncza przyczyna, jaką widzę.
Uchwała jest dokumentem, przeksięgowanie jest operacją. Jeżeli w bilansie otwarcia prognozy wynik nadal siedzi w pozycji „zysk roku obrotowego", a w kapitale zapasowym go nie ma, to już pierwszy okres prognozy startuje z błędu.
Gdzie rozjeżdża się
bilans w prognozie.
W arkuszach, które do mnie trafiają, to niemal zawsze jedno z czterech miejsc — i we wszystkich czterech przyczyna jest ta sama: jakaś wartość została wpisana, zamiast wyniknąć z innej.
Wynik netto nie trafia do kapitału własnego
Rachunek wyników pokazuje zysk, bilans go nie przyjmuje — albo przyjmuje bez uwzględnienia uchwały o podziale i wypłaty dywidendy. Różnica równa się dokładnie wynikowi okresu i narasta z każdym rokiem prognozy.
Amortyzacja nie wynika z tabeli
Odpis w rachunku wyników jest liczbą wpisaną albo procentem od przychodu. Wartość netto środków trwałych w bilansie przestaje być wartością początkową pomniejszoną o odpisy, a w przepływach koryguje się wynik o kwotę, która nie ma odpowiednika w aktywach.
Odsetki bez odbicia w zobowiązaniach
Koszt finansowy obciąża wynik, ale saldo kredytu w bilansie idzie własną ścieżką. Przy finansowaniu z karencją w kapitale, gdzie odsetki bywają kapitalizowane, rozjazd jest największy.
Rata kredytu jedną kwotą
Rata wchodzi do arkusza bez podziału na kapitał i odsetki. Wtedy albo część kapitałowa nie zmniejsza zobowiązania, albo obciąża wynik po raz drugi. To także powód, dla którego wskaźnik pokrycia obsługi długu wychodzi inaczej, niż policzy go bank.
analityk
to przelicza.
To nie
dobra
wiadomość.
Co się dzieje, gdy bilans się nie domyka
Zależy od banku i od szczebla, na którym sprawa jest analizowana. W przypadkach, które prowadzę, spotykam dwa scenariusze — i drugi jest gorszy od pierwszego.
Analityk przelicza prognozę i odsyła ją do poprawy. Traci się wtedy od tygodnia do trzech, licząc rundę pytań i odpowiedzi. Przy kredycie z premią albo naborem terminowym ten czas może zadecydować o całym projekcie. Poza terminem jest jeszcze koszt trudniejszy do odrobienia: dokument, w którym nie zgadza się warstwa liczbowa, każe analitykowi czytać część opisową z większą ostrożnością.
Część banków w ogóle tego nie sprawdza — liczy zdolność kredytową we własnym modelu, a prognozy klienta nie weryfikuje pozycja po pozycji. Wygląda to na dobrą wiadomość, ale nie jest. Jeżeli analityk nie może prześledzić, skąd wzięła się liczba, podstawia własne, ostrożniejsze założenie. Projekt przestaje się wtedy mieścić w kowenantach nie dlatego, że jest słaby, ale dlatego, że jego liczb nie dało się sprawdzić.
Dlatego twierdzenie, że „bank tego nie zauważy", jest w mojej praktyce nieprawdziwe — zmienia się tylko forma, w jakiej to wróci.
Jak sprawdzam,
że prognoza się domyka.
Punktem wyjścia są prawidłowe dane źródłowe i odnoszenie każdej wartości do konkretnej komórki, nie do liczby wpisanej z pamięci. Pełna audytowalność pliku jest podstawą; na niej stoi zestaw kontroli, które sprawdzam na bieżąco w trakcie budowy modelu, nie na końcu.
Aktywa minus pasywa w każdym okresie
Wiersz kontrolny w każdej kolumnie prognozy, nie tylko w ostatniej. Różnica ujawniona w okresie, w którym powstała, wskazuje przyczynę; ujawniona na końcu — już nie.
Gotówka z przepływów równa gotówce w bilansie
Saldo końcowe rachunku przepływów pieniężnych musi być tą samą liczbą co pozycja środków pieniężnych w bilansie. Jeżeli nie jest, błąd leży między wynikiem a kapitałem obrotowym.
Suma odpisów zgodna z tabelą amortyzacyjną
Amortyzacja w rachunku wyników sumuje się do odpisów z tabeli środków trwałych, z uwzględnieniem nowych nakładów i momentu przyjęcia do używania.
Saldo kredytu zgodne z harmonogramem
Zobowiązanie w bilansie schodzi dokładnie o część kapitałową z harmonogramu, a odsetki z tego samego harmonogramu obciążają wynik. Jedno źródło dla obu sprawozdań.
Wynik okresu przeniesiony do kapitału
Z uwzględnieniem uchwały o podziale zysku i planowanych wypłat. Sprawdzane także w bilansie otwarcia, bo tam ten błąd zwykle już jest.
Warstwa założeń oddzielona od obliczeniowej
Każda liczba wynikowa jest formułą prowadzącą do jawnie wydzielonych założeń. Analityk może zmienić założenie u siebie i zobaczyć skutek — bez tego nie da się prognozy obronić.
prognoza
nie jest
właściwym
rozwiązaniem.
Kiedy prognoza tego nie naprawi
Prognoza przelicza dane, które dostaje. Są trzy sytuacje, w których nie jest właściwym rozwiązaniem — i mówię to przed przyjęciem zlecenia, nie po.
Gdy sprawozdania źródłowe same się nie zgadzają
Jeżeli bilans za rok ubiegły nie domyka się w danych wejściowych, żadna prognoza tego nie naprawi — zbudowana zostanie na błędzie. Uzgodnienie danych z księgowością, weryfikacja wykonania uchwał i ustalenie rozbieżności to zakres doradztwa z biznesplanem, gdzie przejmuję kontakt z biurem rachunkowym. Sama prognoza za 2 000 zł tego nie obejmuje.
Gdy założeń sprzedażowych i kosztowych jeszcze nie ma
Nie tworzę założeń — przeliczam je. Mogę wskazać, które wyglądają nierealistycznie na tle branży i na tle dwóch lat historii, ale ścieżka dojścia do docelowej sprzedaży musi pochodzić od osoby, która zna rynek i projekt. Jeżeli tej warstwy nie ma, prognoza jest przedwczesna.
Gdy bank wymaga pełnego biznesplanu, a nie tabel
Przy większych inwestycjach bank zwykle oczekuje dokumentu z częścią opisową: opisem projektu, rynku, harmonogramu i zabezpieczeń, w którym prognoza jest jednym z rozdziałów. Wtedy właściwym adresem jest biznesplandlabanku.pl, gdzie prowadzę też sprawę wobec banku.
Dochodzi do tego jedna zasada stała: buduję prognozy od zera i nie poprawiam dokumentów przygotowanych przez kogoś innego. Prześledzenie cudzych formuł i wzięcie odpowiedzialności za założenia, których nie znam, jest zwykle dłuższą pracą niż zbudowanie modelu na nowo.
Dlaczego biznesplan wygląda profesjonalnie, a nie przejdzie analizy kredytowej?
Dwanaście słabych cech dokumentu złożonego do wniosku o kredyt inwestycyjny — w tym prognoza niepowiązana z założeniami i nakłady bez tabeli amortyzacyjnej. Czytaj →
Jakie dane są potrzebne do prognozy
Pełny zakres materiału wejściowego: sprawozdania za dwa lata w podziale na okresy, nakłady z tabelami amortyzacyjnymi, warunki finansowania obecnego i nowego, założenia sprzedażowe i kosztowe. Zobacz listę →
Co obniża wiarygodność kredytową firmy, choć nie widać tego w bilansie?
Zdolność kredytowa policzona na 1 mln zł i odmowa na tej samej dokumentacji — zadecydowało kilkanaście odroczonych płatności czytanych jako zobowiązania pozabankowe. Czytaj →
Masz arkusz, który się nie domyka?
Napisz, czego wymaga bank i jakie dane masz w rękach. Odpowiem, czy komplet jest wystarczający i czy cena 2 000 zł netto obowiązuje bez zastrzeżeń. Prognozę buduję od zera — istniejącego arkusza nie poprawiam, ale dane z niego mogą być punktem wyjścia.